ΚΑΛΕΣΤΕ ΜΑΣ (+30) 2310 244 977

Ναλίτσνικι-"Παράθυρα στο παρελθόν"

Ναλίτσνικι- -«Παράθυρα στο παρελθόν»

Στη Ρωσία, ακόμη και σήμερα, υπάρχουν πολλά σπίτια με εντυπωσιακά σκαλιστά ξύλινα σχέδια κουφωμάτων. Αυτή η λεπτή τέχνη μεταβιβάστηκε από μάστορα σε μάστορα, από τον 9ο αιώνα, και αποτελεί δείγμα της παραδοσιακής ρωσικής αρχιτεκτονικής.

Τα σκαλιστά ναλίτσνικι στα ρωσικά σπίτια την εποχή του Παγανισμού ήταν όχι μόνο ένα αισθητικό κομμάτι, αλλά αποτελούσαν ένα είδος φυλαχτού, το οποίο προστάτευε το σπίτι από τη διείσδυση του "σκότους και των δαιμόνων". Γι’αυτό, τα κύρια μοτίβα της σκαλιστής τέχνης ήταν οι απεικονίσεις των φυσικών δυνάμεων – του ουρανού και του ήλιου καθώς επίσης και ρεαλιστικές απεικονίσεις ζώων.

Η διακόσμηση του παραθύρου ενός σπιτιού είναι μια ιδιόμορφη εικόνα του κόσμου. Στην κορυφή βρίσκεται ο ουρανός, ο οποίος στις σλαβικές παραδόσεις είχε 2 επίπεδα: ο "κάτω ουρανός" που ονομαζόταν "ουράνια πλάκα" και ο πάνω "ουράνιο στερέωμα". Το ουράνιο στερέωμα, σύμβολο της γονιμότητας και της ευφορίας, απεικονιζόταν ως κυματιστή γραμμή ή διακριτά ημικύκλια και μπορούσε να "ρέει" γύρω από τις άκρες του παραθύρου, με την μορφή σταγονιδίων.

Το κάτω μέρος των ναλίτσνικι συμβόλιζε την "ΓΗ” και γι' αυτό συχνά είχε εικόνες οργωμένων και καλλιεργημένων χωραφιών (ρόμβοι με τελείες στο εσωτερικό και διπλές διασταυρωμένες γραμμές). Οι πλαϊνές πλευρές των ναλίτσνικι ονομάζονταν " πετσετάκια ".

Όλα τα μέρη των ναλίτσνικι σχετίζονται με τα σημεία του ορίζοντα και τις εποχές και η τοποθέτηση ορισμένων συμβόλων παίζει σημαντικό ρόλο.

Ο ήλιος απεικονιζόταν ως ισόπλευρος σταυρός, το λεγόμενο "μάτι του ουρανού" (κατά κανόνα στην κορυφή των ναλίτσνικι) και ως μικρός ημι-δίσκος με ακτίνες. Για τους αρχαίους Σλάβους, ο Ήλιος συνδεόταν με την ενέργεια, τον δυναμισμό, τη δύναμη και προστάτευε από τα κακά πνεύματα. Τέτοιες εικόνες αντικατοπτρίζουν επίσης τις πεποιθήσεις των Σλάβων σχετικά με την κοσμοθεωρία - στο κέντρο βρίσκεται ο ήλιος, που προσωποποιεί την υπέρτατη δύναμη και χαρίζει ζωή. Ωστόσο, κατά τη σοβιετική περίοδο ο ήλιος αντικαταστάθηκε από ένα "λουλούδι" ή ένα “πεντακτινωτό αστέρι”.

Ο κεραυνός που παραδοσιακά συνόδευε τον ήλιο δεν ήταν λιγότερο σημαντικός. Το σύμβολο του κεραυνού μοιάζει με ένα 6- ή 8-γωνοειδές αστέρι μέσα σε κύκλο και συμβολίζει  το θάρρος και την ανδρεία του ρωσικού στρατού.

Παρατηρούνται επίσης σκαλιστές εικόνες πτηνών (πάπιες και κύκνοι) και αλόγων. Στη σλαβική μυθολογία, το άλογο ήταν ο "μεταφορέας" του ηλιακού δακτυλίου. Γι’αυτό, απεικονιζόταν στο επάνω μέρος της κορνίζας και τα πουλιά που απομάκρυναν τον ήλιο στο ηλιοβασίλεμα - στο κάτω μέρος.

Υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα πράγματα που μπορούμε να παρατηρήσουμε σκαλισμένα πάνω στα κουφώματα των ρωσικών παραθύρων, αλλά πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι η ερμηνεία των εικόνων σε διαφορετικές περιοχές της Ρωσίας μπορεί να είναι αρκετά διαφορετική, λόγω της ιστορίας και της επακόλουθης υιοθέτησης και προσαρμογής στον πολιτισμό τους από διαφορετικούς λαούς. Γι’αυτό και τα ναλίτσνικι αποτελούν αντικείμενο μελέτης για πολλούς εθνολόγους οι οποίοι μελετώντας τα σχέδια και σύμβολα των σκαλιστών παραθύρων ανακαλύπτουν τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τα μεταναστευτικά ρεύματα καθώς και τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ διαφόρων λαών της Ρωσίας.